Dr Katarzyna Gadomska-Prokop, dr n. med. Zofia Konopielko, Klinika Nefrologii i Nadciśnienia Tętniczego IPCZD
Kierownik kliniki: prof. dr hab. n. med. Teresa Wyszyńska

---

Kamica układu moczowego jest stanem chorobowym, w przebiegu którego w nerce lub w drogach moczowych tworzą się złogi z substancji chemicznych stanowiących prawidłowy lub patologiczny składnik moczu.

Objawy sugerujące kamicę układu moczowego:

• bóle brzucha i ewentualne objawy dyzuryczne
• krwiomocz lub krwinkomocz
• zakażenia układu moczowego z krwinkomoczem
• ceglasty osad na pieluszkach
• biegunki
• w wywiadzie: kamica nerkowa w rodzinie, operacje urologiczne, wady układu moczowego
  
  Postępowanie diagnostyczne
  
  Tabela 1

  Procedury medyczne	Szczebel referncyjny
  wywiady badania ogólne i bakteriologiczne moczu klirens kreatyniny USG ukłdu moczowego	1-3
  zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej urografia cystografia	2-3
  szczegółowe badanie określające stan zagrożenia kamicą układu moczowego badania w kierunku tubulopatii ocena wpływu sodu, wody, węglowodanów i białka zwierzęcego na nadmierne wydalanie metabolitów w moczu DPX (densytometria) ewentualnie badanie izotopowe nerek	3

  
  

  Tabela 2

  Wskaźnik zagrozenia krystalizacją w moczu (przy prawidłowych wartościach CI, kreatyniny, wapnia, fosforu i magnezu w surowicy)

  Wskaźniki krystalizacji	Przeliczanie	W zależności od wieku
  Ca/kr (wapniowo-kreatyninowy)	Ca: wartość w mmol/1 x 4 = wartość mg%        wartość w mEg/2 x 2 = wartość mg%	lata       normy (mg/mg)   <1                < 0,3   1-5               <0,28   5-10             <0,21   > 10              <0,16
  P/kr (fosforanowo-kreatyninowy)	P: wartość w mmo1/1 x 3,1 = wartość mg%	lata                normy   <1               0,3-1,2   1-5               0,3-1,0   5-10             0,3-0,8   >10              0,2-0,7
  UA/kr (kwas moczowy/kreatynina)	UA: wartość w mmo1/1 x 0,018 = wartość w mg%	poniżej 0,8
  Mg/kr (magnezowo-kreatyninowy)	Mg: wartość w mmo1/1 x 2,4 = wartość w mg%	ok. 0,1
  Mg/Ca (magnezowo-wapniowy)	.	0,8-1,3
  Kreatynina	Kreat.: wartoć w mmo1/1 x 0,012 = wartość mg%	.

  
  Postępowanie terapeutyczne
  
  W każdym przypadku kamicy układu moczowego konieczna jest odpowiednia podaż płynów. Wskazane jest podawanie (szczególnie w nocy) wody ubogomineralnej w takiej ilości by, ciężary właściwe moczu nie przekraczały 1015.
  
  Kamica szczawianowo-wapniowa

• dieta
  z ograniczeniem:           odpowiednia podaż:
  rabarbar               produkty mleczne
  szczaw                 inne warzywa;
  szpinak
  włoska kapusta
  botwina
  kakao
  herbata
  coca-cola;
  vit. C, vit. D
• sole magnezu w dawce 5 - 15 mg/kg mc/d Mg elementarnego;
  preparaty polecane:
  Magnesol 150 (cytrynian Mg) zawiera w 1 tabl. 150 mg Mg,
  Asmag (asparginian Mg)                      w 1 tabl. 20 mg Mg,
  Asmag forte                                        w 1 tabl. 40 mg Mg,
  Oximag (tlenek Mg)                             w 1 tabl. 110 mg Mg;
  
  Z solami Mg podajemy vit. B6 w dawce 50 - 75 mg/dobę (wg niektórych autorów nawet 450 mg/dobę).
  Zasady leczenia solami Mg przedstawiono w rozdziale pt. "Hiperkalciuria idiopatyczna".
  
  
  

  Kamica moczanowa

• dieta
  z ograniczeniem:                      z dużą zawartością:
  wywary mięsne                      warzywa
  żelatyna                                  owoce
  podroby                                  nabiał;
  nasiona roślin strączk.
  mleko sojowe
  tłuste ryby
  skorupiaki morskie
  mięso;
• alkalizacja moczu poprzez stosowanie cytrusów, ewentualnie Citrolytu dla uzyskania optymalnego pH moczu 6,5 - 6,8;
• ewentualnie allopurinol w dawce 5 - 10 mg/kg mc/dobę (hamuje utlenianie hipoksantyny i ksantyny do kwasu moczowego).