Oral erythromycin and the risk of sudden death from cardiac causes. Ray WA, Murray KT, Meredith S, et al. N Engl J Med (Sept) 2004; 351: 1089-1096.
Erytromycyna jest powszechnie stosowanym antybiotykiem z grupy makrolidów, uznawanym za lek stosunkowo mało toksyczny. Opisywano jednak przypadki wystąpienia ciężkich zaburzeń rytmu, w postaci częstoskurczu komorowego typu torsades des pointes, przede wszystkim po dożylnym, ale także i po doustnym jej podaniu, spowodowanych wydłużeniem repolaryzacji serca pod jej wpływem. Ze względu na to, że erytromycyna jest metabolizowana przez izoenzymy cytochromu P-450 3A (CYP3A), istnieje prawdopodobieństwo, że inne leki również metabolizowane tą drogą, mogą nasilać jej stężenie w surowicy, ze zwiększeniem ryzyka arytmii i zgonu. Częstość występowania tego typu powikłań leczenia erytromycyną nie jest znana, podobnie jak nie jest znane znaczenie interakcji pomiędzy nią a innymi lekami. Celem tego populacyjnego badania była ocena związku pomiędzy stosowaniem erytromycyny a ryzykiem wystąpienia nagłego zgonu z przyczyn sercowych, oraz wpływu na ten związek przyjmowanych jednocześnie silnych inhibitorów CYP3A.
Badaniem objęto kohortę Tennessee Medicaid (łącznie 1 249 943 osobo-lat obserwacji), w której doszło do 1476 nagłych zgonów z przyczyn sercowych. Do inhibitorów CYP3A, które stosowano u badanych należały leki przeciwgrzybiczne, będące pochodnymi nitroimidazolu, blokery kanału wapniowego – diltiazem i werapamil, oraz troleandomycyna. W celu wyeliminowania ew. wpływu choroby, będącej wskazaniem do podania antybiotyków, badano również chorych przyjmujących amoksycylinę, gdyż uznano, że jest to antybiotyk podawany w podobnych sytuacjach klinicznych, a nie wydłużający okresu repolaryzacji.
Wieloczynnikowa analiza wykazała, że w stosunku do tych, którzy nie otrzymywali żadnego z obu antybiotyków, ryzyko wystąpienia nagłego zgonu z przyczyn sercowych u osób przyjmujących aktualnie erytromycynę, było dwukrotnie większe (RR 2.01, 95% CI, 1.08-3.75, p=0.03), podczas gdy u leczonych erytromycyną w przeszłości oraz otrzymujących aktualnie amoksycylinę było ono podobne (odpowiednio: 0.89; 95% CI, 0.72-1.09, p=0.26 i 1.18, 95% CI, 0.59-2.36, p=0.65). Ryzyko to wzrastało znacznie przy jednoczesnym stosowaniu erytromycyny i w/w inhibitorów CYP3A; było ono w takich przypadkach ponad pięć razy większe (RR 5.35; 95% CI, 1.72-16.64, p=0.004), w stosunku do nie stosujących ani CYP3A, ani żadnego z badanych antybiotyków. Stosowanie amoksycyliny i inhibitorów CYP3A nie miało takiego wpływu. Należy podkreślić, że liczba osób leczonych jednocześnie erytromycyną i inhibitorami CYP3A była bardzo mała (jedynie 194 osobo-lat), i tylko w trzech przypadkach doszło do nagłego zgonu. Jednakże, z powodu względnie rzadkiego występowania nagłego zgonu sercowego wśród badanych, osiągnęło to znamienność statystyczną. W badaniu brak jest też informacji na temat wielu uznanych czynników ryzyka choroby sercowo-naczyniowej, takich jak: palenie tytoniu, wysoki wskaźnik masy ciała, wysokie spożycie tłuszczów nasyconych, i brak aktywności fizycznej.
Tak więc, choć wiele jeszcze pozostaje w tej sprawie do wyjaśnienia, należy unikać jednoczesnego stosowania erytromycyny i silnych inhibitorów CYP3A.
