Use of beta-blockers and risk of fractures. Schlienger RG, Kraenzlin ME, Jick SS, Meier ChR. JAMA (Sept) 2004; 292: 1326-1332.

Badania sugerują, że układ adrenergiczny może wywierać kataboliczny wpływ na kości. Zarówno w osteoblastach, jak i osteoklastach wykazano obecność czynnościowych receptorów adrenergicznych, a w tkance kostnej opisano włókna nerwowe układu współczulnego. Stwierdzono również, że stosowanie propranololu może zwiększać tworzenie kości u szczurów po usunięciu jajników. Podobne wyniki osiągnięto ostatnio w badaniu obserwacyjnym, przeprowadzonym u kobiet po 50 roku życia, ze złamaniem kości, u których leczenie beta-blokerami wiązało się z większą gęstością mineralną kości w obrębie stawu biodrowego i przedramienia, oraz z 30%-ową redukcją ryzyka złamań. Działanie ochronne na tkankę kostną mają wywierać również tiazydy, które zmniejszając wydalanie wapnia z moczem, poprawiają bilans tego pierwiastka. Jako dodatkowe mechanizmy działania postuluje się tu zmniejszenie resorpcji wskutek indukcji alkalozy metabolicznej oraz zahamowania zlokalizowanej w osteoklastach anhydrazy węglanowej, niezbędnej do produkcji przez nie kwasu; nie można również wykluczyć bezpośredniego działania tych leków na osteoblasty. Randomizowane badania kliniczne wykazują wzrost gęstości mineralnej kości lub zahamowanie utraty tkanki kostnej u chorych leczonych tiazydami.
Sugerowano nawet, że mogą one zmniejszać ryzyko złamań, jednak jedynie na podstawie badań epidemiologicznych. Nie ma natomiast publikacji na temat związku pomiędzy występowaniem złamań a stosowaniem beta-blokerów. Ocena takiej ew. zależności była celem przedstawianej pracy.

W badaniu, które miało charakter badania z retrospektywnie dobraną grupą kontrolną, wykorzystano dane pochodzące z UK General Practice Research Database (GPRD). Objęto nim 30 601 chorych w wieku 30-70 lat z obecnością świeżego złamania i 120 819 osób, stanowiących grupę kontrolną, dobranych pod względem wieku, płci, rasy, czasu leczenia i rodzaju opieki lekarskiej, którą byli objęci.

Okazało się, że aktualnie stosowane leczenie beta-blokerami wiąże się z istotną statystycznie redukcją ryzyka złamań kości, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Efekt ten ujawniał się dopiero po 6-12 miesiącach leczenia (zwykle ≥3 recept). Najczęściej obserwowanym było złamanie w obrębie ręki i przedramienia (42% wszystkich złamań) oraz stopy (15%). W porównaniu z osobami nie otrzymującymi ani beta-blokerów, ani tiazydów, iloraz szans (OR) wynosił dla aktualnego leczenia samymi beta-blokerami (= 3 recept) 0.77 (95% CI, 0.72-0.83), dla aktualnego leczenia samymi tiazydami 0.80 (95% CI, 0.74-0.86), i dla leczenia skojarzonego 0.71 (95% CI, 0.64-0.79). Dane te skorygowano o takie czynniki ryzyka, jak palenie tytoniu, indeks masy ciała, liczbę wizyt lekarskich, oraz stosowanie antagonistów wapnia, inhibitorów enzymu konwertującego angiotensynę, leków antypsychotycznych i przeciwdepresyjnych, statyn, preparatów przeciwdrgawkowych, benzodiazepin, kortykosteroidów i estrogenów.

Badanie sugeruje korzystny wpływ stosowania beta-blokerów na ryzyko złamań kości, zwłaszcza gdy przyjmowane są one razem z diuretykami tiazydowymi.

 Imed