Primary prevention of cardiovascular disease with atorvastatin in type 2 diabetes in the Collaborative Atorvastatin Diabetes Study (CARDS): multicentre randomised placebo-controlled trial. Colhoun HM, Betteridge J, Durrington PM, et al., on behalf of the CARDS Investigators. Lancet (Aug) 2004; 364: 685-696.

Chorzy z cukrzycą mają istotnie większe ryzyko wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych, nawet przy braku cech choroby sercowo-naczyniowej (CVD). Badania epidemiologiczne i próby kliniczne wykazały, że u chorych bez cech tej choroby, lecz z obecnością innych, sprzyjających jej czynników, jest ono porównywalne z ryzykiem u chorych bez cukrzycy, z rozpoznaniem CVD. Potwierdziło to także badanie HPS (Heart Protection Study), które wykazało, że chorzy ci odnoszą istotne korzyści z leczenia hipolipemizujacego, z docelowymi stężeniami cholesterolu LDL < 116 mg/dl. Mniej danych dotyczy chorych młodszych, bez CVD i bez innych czynników ryzyka. W tej grupie, ATP III (Adults Treatment Panel III) zaleca włączanie leczenia hipolipemizującego w przypadku, gdy stężenia cholesterolu LDL są < 130 mg/dl. Celem tego wieloośrodkowego badania była ocena skuteczności atorwastatyny w zapobieganiu wystepowaniu poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych w grupie chorych z cukrzycą typu 2 z umiarkowanym ryzykiem CVD.

Badaniem objęto 2838 chorych bez CVD pochodzących ze 132 ośrodków w Wielkiej Brytanii i Irlandii, ze stężeniem cholesterolu < 160 mg/dl i przynajmniej jednym z następujących czynników: retinopatia, albuminuria, palenie tytoniu lub nadcisnienie tęntnicze. Chorych randomizowano do grupy otrzymujacej atorwastatynę w dawce 10 mg/dobę (n=1428) i grupy otrzymujacej placebo (n=1410). Porównywano długość okresu do wystapienia pierwszego poważnego zdarzenia sercowo-naczyniowego: ostrej niewydolności wieńcowej lub zawału, udaru lub konieczności wykonania zabiegu rewaskularyzacji naczyń wieńcowych.

Badanie potwierdziło celowość stosowania atorwastatyny w pierwotnej prewencji CVD u chorych z cukrzycą typu 2. Skuteczność leku była tak istotna, że badanie zakończono przedwcześnie, na dwa lata przed planowanym zakończeniem. Mediana okresu obserwacji wynosiła 3.9 lat (3.0 – 4.7 lat). Do przynajmniej jednego poważnego zdarzenia sercowo-naczyniowego doszło u 127 chorych leczonych i 83 chorych z grupy placebo, co oznacza redukcję ryzyka tych zdarzeń pod wpływem leczenia o 37% (95% CI, -52 do –17; p=0.001), w tym: ostrej niewydolności wieńcowej o 36% (95% CI, -55 do –9), udarów o 48% (95% CI, -69 do –11), i zabiegów rewaskularyzacji naczyń wieńcowych o 31% (95% CI, -59 do 16). Obliczono, że leczenie zapobiega wystąpieniu przynajmniej 37 zdarzeń, na każdych 1000 chorych, otrzymujących atorwastatynę przez 4 lata. W czasie leczenia nie obserwowano istotnych objawów ubocznych. W podsumowaniu, Autorzy zadają pytanie czy którykolwiek chorzy z cukrzycą typu 2 mają na tyle niskie ryzyko CVD, aby nie wymagali statyn. Problem ten jest coraz częściej poruszany. Oczywiście, jak zawsze przy interpretacji wyników prób klinicznych i przenoszeniu wynikających z nich wniosków do praktyki codziennej, należy pamiętać, że w badanich, ze względów metodologicznych, biorą zwykle udział starannie wyselekcjonowane grupy.