Przewodnik Lekarza 2004; Nr 5(65): 27 – 33.

Anna Filipowicz-Sosnowska

Reumatoidalne zapalenie stawów (rzs) oraz spondyloartropatie (SpA) charakteryzują się stałą progresją procesu chorobowego i postępującą destrukcją stawów, mimo stosowania systematycznego, rekomendowanego leczenia. Do powszechnie stosowanych leków modyfikujących przebieg choroby należą: hydroksychlorochina, sole złota, sulfasalazyna, metotreksat. Preparaty te cechuje znaczna toksyczność i ograniczona w czasie skuteczność.

Konieczne jest zatem poszukiwanie nowych preparatów, o większej skuteczności. Lepsze poznanie patogenezy chorób reumatycznych przyczyniło się do powstania nowej generacji leków, tzw. biologicznych.

Do klasy leków biologicznych należą: niskocząsteczkowe białka blokujące aktywację limfocytów T, monoklonalne przeciwciała przeciwko limfocytom T, terapie antycytokinowe nakierowane na cytokiny pozapalne, cytokiny przeciwzapalne, leki blokujące czynnik transkrypcyjny NF-κB, inhibitory enzymu konwertującego TNF, cząsteczki blokujące aktywność białek adhezyjnych, inhibitory metaloproteinaz, przeciwciała monoklonalne przeciw limfocytom B, przeciwciała monoklonalne do białek stymulujących limfocyty B. TNF-α i IL-1 są kluczowymi prozapalnymi cytokinami, odpowiedzialnymi za przetrwałość procesu zapalnego, niszczenie chrząstki i ubytek tkanki kostnej w rzs. Aktualnie w leczeniu chorób reumatycznych zarejestrowane są leki biologiczne, neutralizujące aktywność TNF i IL-1.

W terapii chorób reumatycznych stosowane są takie blokery TFN, jak: infliximab, etanercept, adalimumab. Antagonistą receptora dla IL-1α, zarejestrowanym w Stanach Zjednoczonych, przeznaczonym do leczenia aktywnych postaci rzs jest anakinra.

W pracy omówiono skuteczność i tolerancję preparatów neutralizujących TNF i preparatów blokujących aktywność IL-1 u chorych na rzs i spondyloartropatie. Być może, że leczenie tymi preparatami okaże się bardziej skuteczne od dotychczasowych klasycznych terapii. Jednocześnie zwrócono uwagę na poważne objawy niepożądane, które mogą towarzyszyć leczeniu biologicznemu. Wśród działań niepożądanych, których ryzyko zwiększa się podczas stosowania terapii biologicznej znajdują się takie, jak: oportunistyczne infekcje, zespoły demielinizacyjne, zespoły limfoproliferacyjne, indukcja wytwarzania autoprzeciwciał.

 Imed