Polski Merkuriusz Lekarski 2004; Tom XVI; Nr 95: 495 – 499.
Piotr Milecki, Zbigniew Kwias, Janusz Skowronek, Tomasz Stachowski
Podstawową metodą leczenia raka gruczołu krokowego w przypadku nie występowania przerzutów odległych i/lub regionalnych (węzły chłonne) jest radykalne usunięcie gruczołu krokowego. Uważa się, że szczególnie w niektórych sytuacjach radioterapia może poprawić wyniki leczenia chirurgicznego.
Aktualne zalecenia odnośnie radioterapii pooperacyjnej oparte są na badaniach retrospektywnych. Wyróżnia się dwie formy radioterapii pooperacyjnej: 1/ typową uzupełniająca radioterapię, wdrażaną u chorych z dużym ryzykiem niepowodzenia miejscowego po radykalnej prostatektomii; 2/ radioterapię ratującą, stosowaną w sytuacji klinicznych objawów wznowy miejscowej (wzrost stężenia PSA, naciek nowotworowy).
Typowa radioterapia uzupełniająca stosowana jest u chorych ze stwierdzonymi niekorzystnymi czynnikami prognostycznymi – pT3, dodatni margines pooperacyjny, stopień złośliwości histologicznej wg Gleasona > 7, przedoperacyjne stężenie antygenu specyficznego dla prostaty (PSA) wyższe od 25 ng/ml, ale bez aktualnego podwyższenia stężenia PSA w surowicy. Wyniki retrospektywnych analiz wskazują, że uzupełniającą radioterapię cechuje wysoka efektywność miejscowa.
Stężenie PSA w surowicy po około 4 tygodniach od zabiegu operacyjnego, polegającego na radykalnym usunięciu gruczołu krokowego, przy nieobecności przerzutów odległych powinno być nieoznaczalne. Pooperacyjny wzrost PSA po tym czasie wskazuje na nieradykalność zabiegu operacyjnego, przerzut odległy lub wystąpienie obu tych sytuacji jednocześnie. Uzupełniająca lub ratująca radioterapia może być wdrożona, jeżeli niepowodzenie biochemiczne po radykalnej prostatektomii ma swoje źródło w loży pooperacyjnej. W sytuacji, gdy wzrost PSA jest wynikiem obecności mikroprzerzutów efektywność leczenia miejscowego, do którego należy radioterapia praktycznie nie wpływa na przebieg choroby.
Wskazaniami do radioterapii ratującej są: stwierdzona obecność wskaźnika PSA po operacji, progresja wyrażająca się wzrostem stężenia PSA i niekiedy dodatkowo stwierdzenie nawrotu w loży pooperacyjnej. Amerykańskie Towarzystwo Onkologów Radioterapeutów rekomenduje wczesne rozpoczęcie pooperacyjnej radioterapii, przy czym za krytyczną przyjęto wartość PSA wynoszącą 1,5 ng/ml.
Radioterapię ratującą cechuje mniejsza efektywność miejscowa niż radioterapię uzupełniającą. Istniejące dane wskazują, że osiągnięcie najlepszego efektu pooperacyjnej radioterapii jest możliwe przy jak najwcześniejszym rozpoczęciu leczenia napromienianiem.
Imed
