Gastroenterologia Polska 2004; Tom 11; Nr 2: 163 - 169.

Jarosław Reguła, Bronisław Kotowski

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) są powszechnie stosowanymi preparatami, a ich zużycie wzrasta prawie 3 - krotnie co 10 lat. Jednocześnie NLZP są odpowiedzialne za 25 proc. wszystkich powikłań polekowych. Najczęściej są to powikłania ze strony przewodu pokarmowego. Do innych działań niepożądanych należą: działanie nefrotoksyczne, potencjalne działanie hepatotoksyczne, możliwość nasilenia niewydolności krążenia, wzrost ciśnienia tętniczego. Należy również pamiętać o istnieniu astmy aspirynowej i niebezpieczeństwie podawania NLPZ w ciąży.

Na ryzyko wystąpienia powikłań ze strony przewodu pokarmowego przy stosowaniu NLPZ mają wpływ, między innymi takie czynniki, jak: rodzaj preparatu, jego dawka, wywiad w kierunku choroby wrzodowej, obecność ciężkiej postaci reumatoidalnego zapalenia stawów, wiek ponad 65 lat, jednoczesne stosowanie H2 - blokerów lub steroidów.

Ponieważ działania niepożądane NLPZ wynikają z ich systemowego, a nie miejscowego działania to przyjmowanie tych preparatów po jedzeniu, w formie czopków lub enteralnie, czy stosowanie alkaliów nie chroni przed powikłaniami.

W profilaktyce uszkodzeń przewodu pokarmowego po NLPZ zawsze należy rozważyć, czy istnieje możliwość rezygnacji z tych preparatów i zastąpienia ich innymi lekami lub postępowaniem niefarmakologicznym. Jeśli takie działania są niewystarczające, to należy przyjmować z klasycznymi NLPZ inne leki o działaniu ochronnym lub zamiast klasycznych NLPZ zastosować selektywne inhibitory COX - 2. Najlepszymi lekami ochronnymi w czasie kontynuacji terapii NLPZ są inhibitory pompy protonowej (IPP). Do tzw. selektywnych, ale mniej wybiórczych inhibitorów COX - 2 należą również nimesulid i meloxicam, ale preparaty te tracą swoją selektywność w stosunku do COX - 2 przy zwiększaniu dawki leku. Autorzy zwracają uwagę na rzadsze występowanie objawów dyspeptycznych przy stosowaniu klasycznego NLPZ i IPP w porównaniu z podawaniem koksybów, choć działanie profilaktyczne obu metod jest równoważne.

U osób z infekcją Helicobacter pylori stwierdzaną przed wprowadzeniem leczenia NLPZ działaniem zapobiegającym powikłaniom jest terapia eradykacyjna. W sytuacji kiedy chory już od dłuższego czasu przyjmuje NLPZ i leczenie to będzie kontynuował, nie należy eradykować infekcji H. pylori.

Wszyscy chorzy przyjmujący kardioprotekcyjne dawki aspiryny powinni być badani w kierunku infekcji H. pylori i w razie infekcji mieć przeprowadzaną eradykację. Dodatkowo, chorzy z grup podwyższonego ryzyka powinni przyjmować przewlekle IPP.

Należy również pamiętać, że 40 proc. wszystkich groźnych powikłań u osób stosujących NLPZ stanowią powikłania ze strony dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Przeprowadzone badania pokazały, że w odniesieniu do dolnego odcinka przewodu pokarmowego znacznie bezpieczniejsze jest przyjmowanie selektywnych inhibitorów COX-2.

 Imed